Astek konferencija Beograd
Druga nacionalna konferencija ASTEK sa međunarodnim učešćem

Online konferencija

Studijska produkcija
  • 05. novembar 2020.
  • +381 (11) 3079-582, astek@pmplus.rs

Program rada konferencije

OBJAVLJEN JE KONAČNI PROGRAM RADA SA SATNICOM

Rezime

Teorija i praksa asistivnih tehnologija u rehabilitaciji, poslednjih decenija su bile pod mnogobrojnim izazovima. Povećavanje invaliditeta i nezadovoljavajući efekti postojećih metoda neurorehabilitacije, s jedne strane i obećavajući klinički rezultati različitih vrsta asistivnih tehnologija, s druge strane, naglašavale su potrebu za translacionim istraživanjima, kao i za istraživanjima kliničke efektivnosti. Asistivne tehnologije u neurorehabilitaciji mogu se definisati s obzirom na biološke, aplikativne i rehabilitacijske potencijale. Ključni kriterijum za pozicioniranje asistivne metode u spektru rehabilitacijskih terapijskih intervencija zasniva se na Medjunarodnoj klasifikacija funkcije (ICF). Trend prema asisitivnim tehnolgijama održava stalni priliv podakata iz multidisciplinarnih oblasti, pre svega iz studija koje pokazuju promene u neuroplastičnosti i uspešnosti motornog učenja. Ipak, mehanizmi kliničkih efekata još uvek nisu poznati, pa su uprkos potencijalu za poboljšanje različitih funkcija tela mnoga pitanja ostala otvorena. Klinički i eksperimentalni dokazi podupiru dalja interdisciplinarna istraživanja asistivnih tehnologja usmerenih na identifikaciju mehanizama, što bi poboljšalo operativne principe uređaja ali i selekciju optimalnog korisnika. Ključne reči: neurorehabilitacija, asistivne tehnologije, interdisciplinarna istraživanja.


Biografija

Ljubica Konstantinović (1960) je redovni profesor Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, šef katedre za poslediplomsku nastavu za oblast fizikalne medicine i rehabilitacije. Učestvuje u nastavi za oblast rehabilitacije i srodne oblasti, a angažovana je u više istraživačkih projekata u oblasti neurorehabilitacije, posebno u razvoju inovativnih tehnologija u multidisciplinarnom pristupu.
Zaposlena je u Klinici za rehabilitaciju dr Miroslav Zotović na mestu pomoćnika direktora za naučno istraživačku i obrazovnu delatnost. Predsednik je modula doktorskih studija Primenjana istraživanja u medicini sporta i motornim veštinama na Medicinskom fakultetu u Beogradu. Član je programskog saveta Multidisciplinarnih doktorskih studija Biomedicinsko inžinjerstvo i tehnologije Univerziteta u Beogradu. Član je međunaronog borda za doktorske studije Biotehnologije u remodeliranju funkcije tela, Univerziteta Tor Vergata u Rimu. Objavila je 256 bibliografskih jedinica, autor je knjige Metode procene funkcionalne onesposobljenosti, Univerzitetski udžbenik za master studije Mehantronika u rehabilitaciji. Akademska misao Beograd, 2016. Takodje je autor u 12 poglavlja u udžbenicima i domaćim i inostranim monografijama. Član je mnogobrojnih domaćih i inostranih asocijacija za oblast rehabilitacije i predsednik je srpskog udruženja za neurorehabilitaciju.

Rezime

Iako je danas je bilateralna kohlearna implantacija uobičajena praksa u svetu ona se u Srbiji ne izvodi često iz više razloga: ličnih preferencija, finansijskih ograničenja, značajnog rezidualnog sluha u neimplantiranom uhu ili straha od obostrane vestibularne lezije. Uspešna opcija lečenja ovih pacijenata je kombinovanje kohlearnog implanta uz klasičnu slušnu amplifikaciju u drugom uhu – bimodalna amplifikacija. Primena slušnog aparata pokazala se korisnim čak i kada se na tom uhu ne konstatuje gotovo nikakva govorna razumljivost. Rezultati razumevanja govora mogu se poboljšati kada se istovremeno koriste kohlearni implantat i slušni aparat, u poređenju sa upotrebom kohlearnog implantata ili samo slušnog aparata. Čak i kada su nivoi sluha neimplantiranog uha na nivou ostrvskih ostataka sluha, moguće je poboljšati razumevanje govora upotrebom slušnog aparata u kombinaciji sa kohlearnim implantom. Pored poboljšanja razumevanja govora, upotreba slušnog aparata i kohlearnog implanta zajedno, omogućava pacijentu da se oseća „uravnoteženo“, odnosno da ostvari binauralno slušanje čime se povećava sposobnost lociranja izvora zvuka. Iako je kohlearni implant uspešan u transdukciji, on nije naročito efikasan u prikazivanju spektralnih informacija i visina tona. Pacijent sa kohlearnim implantom može prijaviti da kvalitet zvuka govora ili muzike ne zvuči „prirodno“. Zbog toga se kvalitet zvuka često može poboljšati dodavanjem slušnog aparata u neimplantirano uho. Pacijenti koji koriste slušni aparat i kohlearni implant često primećuju da govor zvuči prirodnije, bogatije ili punije. Slušni sistem funkcioniše na principu „koristi ili izgubi“. Upotreba slušnog aparata u neimplantiranom uhu omogućiće da slušni putevi ostanu stimulisani. U slučajevima progresivnog gubitka sluha, upotreba slušnog aparata obezbediće kontinuiranu stimulaciju uha koje na kraju može zahtevati kohlearni implantat.


Biografija

Zoran Komazec (1969) je redovni profesor na Katedri za otorinolaringologiju i prodekan za nastavu Medicinskog fakulteta Univerziteta u Novom Sadu. Od 1995. godine zaposlen na Klinici za bolesti uva, grla i nosa Kliničkog centra Vojvodine. Specijalistički ispit iz otorinolaringologije položio 2000. godine, a užu specijalizaciju iz audiologije 2003. godine.
Magistarski rad je odbranio 1999. godine, a doktorsku disertaciju “Analiza funkcionalnih karakteristika medijalnog olivokohlearnog sistema” 2004. godine. Tokom svoje akademske karijere pored rada na matičnom fakultetu bio je angažovan i na Univerzitetu u Beogradu na Fakultetu za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, na Medicinskim fakultetima Univerziteta u Nišu, Univerzitetu Istočno Sarajevo i Vojnomedicinskoj akademiji.
Nosilac priznanja za najboljeg predavača Medicinskog fakulteta u Novom Sadu, kao i povelje KC Vojvodine za unapređenje rada. Od 2015. godine prodekan za nastavu Medicinskog fakulteta Univerziteta u Novom Sadu.
Učestvovao u četiri domaća i međunarodna projekta, i organizovao oko 30 simpozijuma i kurseva kontinuirane medicine edukacije. Govori nemački i engleski jezik.

Rezime

Osoba čija je oštrina vida, uz maksimalnu korekciju naočarima ili kontaktnim sočivima, na boljem oku, manja od 30%, smatra se slabovidom. Najčešći uzročnici slabovidosti dovode do potpunog ili delimičnog oštećenja vizuelnih receptora u makuli (žutoj mrlji), ili na periferiji mrežnjače, kada se za korekciju prepisuju različite vrsta optičkih lupa. Ipak, jedan deo osoba koje klasifikujemo kao slabovide, kao uzrok imaju visoke vrednosti refrakcionih anomalija (miopije, hipermetropije, a posebno astigmatizma), ili neku od oftalmoloških stanja ili oboljenja kao što su: keratokonus, keratoglobus, pelucidna marginalna degeneracija, iregularne rožnjače posle translantacije, refraktivne hirurgije ili različitih povreda oka. Tada se kao korekcija preporučuju naočare, a najčešće kontaktna sočiva.
U UNICEF-ovom katalogu, u asortimanu asistivnih tehnologija za osobe sa oštećenjem vida, kao optička ili optoelektronska pomagala, nalaze se: ručne, teleskopske i elektronske lupe. Ovom spisku se mogu dodati i tvrda gas-propusna (GP) skleralna kontaktna sočiva.
Klasična kornealna GP kontaktna sočiva su najčešće prečnika do 10 mm, i ona se postavljaju na rožnjaču. Da bi se obezbedio dobar komfor nošenja, ona bi trebalo da budu podešena (fitovana) tako da se, između dva treptaja, lagano kreću po rožnjači, ali da je pri tome ne dodiruju, već da „plivaju“ po suznom filmu koji je formiran između sočiva i rožnjače. U slučaju značajnih iregularnosti rožnjače, najčešće nije moguće obezbediti potreban nivo korekcije, kao ni adekvatni „fit“. Ako se to u izvesnoj meri i obezbedi, neminovan je kontakt sočiva i rožnjače, što je za pacijenta bolno i veoma neudobno.
Skleralna kontaktna sočiva se proizvode u prečniku od 15, pa čak do 25 mm. Njihova osnovna karakteristika je da premošćuju rožnjaču i oslanjaju se samo na beonjaču (skleru). Za razliku od rožnjače, nervni završeci beonjače imaju mijelinski omotač, zbog čega je ona manje osetljiva, pa su skleralna kontaktna sočiva značajno udobnija. Nema dodira sočiva i rožnjače, a prostor između njih je ispunjen rezervoarom suza, što, optički gledano, u potpinosti koriguje refraktivne greške, bez obzira na stepen iregularnosti rožnjače. Rezultati primene ovih sočiva pokazuju da se kod pojedinih pacijenata može postići i vidna oštrina 1.0 (100%), u poređenju sa 0.1 ili maksimalno 0.2 (20%), pri primeni klasičnih kontaktnih sočiva.


Biografija

Dragomir Stamenković (1959) je vanredni profesor na Fakultetu za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju Univerziteta u Beogradu. Diplomirao je 1982. god. na Mašinskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, na grupi za vojno mašinstvo. Magistarske studije završio je 1991. god. na Visokoj školi optike, na Institutu za teorijsku i primenjenu optiku u Parizu. Godine 2012. odbranio je doktorsku disertaciju na Ma[inskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, na katedri za biomedicinsko inžinjerstvo.
Od 1983. do 1992. god. bio je zaposlen na Vojno-tehničkom institutu u Beogradu, kao konstruktor optičkih i optoelektronskih uređaja. Od 1992. do 2009. god. bio je direktor firme "Optix-Zemun", koja se bavi proizvodnjom, prometom i servisiranjem optičkih i optoelektronskih uređaja i proizvodnjom kontaktnih sočiva. Od 2009. god. zaposlen je na Fakultetu za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju.
Od 2014. god., kao nastavnik - docent, izvodi nastavu na osnovnim akademskim studijama iz predmeta „Fiziološka optika“ i „Optika u oftalmologiji“. Na master akademskim studijama izvodi nastavu iz predmeta „Pristupna tehnologija u rehabilitaciji slepih i slabovidih“, a na doktorskim akademskim studijama iz predmeta „Fundamentalna istraživanja smetnji i poremećaja vida“. Od školske 2015/16 izabran je za predavača na Multidisciplinarnim doktorskim studijama iz oblasti „Biofotonika“, pri Univerzitetu u Beogradu, gde izvodi nastavu iz predmeta „Optika u oftalmologiji i optometrija“. Autor je i koautor 65 naučnih radova, od kojih 3 na SCI listi, a većina je objavljena u tematskim zbornicima i naučnim časopisima međunarodnog značaja. Svi ovi radovi, kao i radovi koji su predstavljeni na kongresima nacionalnog značaja, su iz uže naučne oblasti Biomedicinskog inženjerstva. Centralna tema većine radova su istraživanja u oblasti razvoja nanofotonskih materijala i njihova moguća primena u različitim oblastima, a posebno za proizvodnju optike za korekciju vida i optičkih i optoelektronskih pomagala za slabovide osobe.

Rezime

Mozak računar interfejs (BCI od engl. Brain Computer Interfaces) sistemi koriste mere moždane aktivnosti korisnika koje pretvaraju u upravljačke komande uređaja/računara. BCI sistemi su prepoznati u oblasti asistivnih tehnologija kao potencijalno koristan alat u neurorehabilitaciji osoba sa ozbiljnim motornim oštećenjima. BCI pružaju mogućnost upravljanja bez pokreta i za pojedine korisnike mogu predstavljati jedinu alternativu za komunikaciju u slučaju kada je onemogućen govor, upotreba miša/tastature ili drugih tradicinonalnih interfejsa. Osobe koji pate od amiotrofične lateralne skleroze (ALS) su najčešće proučavana klinička populacija za korišćenje BCI tehnologija. ALS je aprogresivna neurodegenerativna bolest koju karakteriše postepeno oštećenje motoričkih funkcija, što dovodi do kompletno zaključanog sindroma (CLIS – complete locked in syndrome) koji karakteriše totalni gubitak voljne motorne kontrole. Studije na ALS populaciji su pokazale da se upotrebom BCI tehnologija mogu realizovati sistemi za spelovanje (virtuelne tastature), meniji ili upravljanje kursorom isključivo mentalnim strategijama. Za realizaciju ovih sistema korišćene su različite mere moždane aktivnosti, najčešće elektroencefalografske (EEG): oscilatorna moždana aktivnost EEG frekvencijskih opsega, spori koritikalni potencijali, evocirani potencijali, ali i neinvazivni optički imidžing (NIRS – near infrared spectroscopy). Bez obzira na veliki potencijal BCI za pomoć osobama sa kompletno zaključanim sindromom i dalje postoje ozbiljni izazovi kao što su “BCI nepismenost”. Nemogućnost uspostavljanja uspešnog upravljanja kod određenog dela ALS populacije se objašnjava iščežavanjem ciljno usmerenog razmišljanja kao posledice izostanka veze između namere pokreta i senzornih posledica. U tom smislu BCI sistemi korišćeni u ranim fazama ALS pre CLIS potencijalno mogu očuvati ove neuralne mehanizme. Direktna veza koju BCI sistemi kreiraju između ljudskog mozga i računarskog hardvera otvara razne etičke, socijalne i pravne izazove koji zaslužuju dalja ispitivanja i rasprave.


Biografija

Dr Andrej Savić završio je diplomske, master i doktorske akademske studije na Elektrotehničkom fakultetu Univerziteta u Beograd 2008., 2010. i 2014. godine na studijskim modulima Fizička elektronika, Biomedicinski i ekološki inženjering i Upravljanje sistemima i obrada signala, respektivno. Od 2009. godine bavi se naučno istraživačkim radom pretežno u oblastima neuronauka i neurotehnologija, posebno sistemima za mozak-mašina interfejs primenjenim u domenima neurorehabilitacije/neuromodulacije. Od 2010. godine zaposlen je na Elektrotehničkom fakultetu Univerziteta u Beogradu, trenutno u zvanju naučnog saradnika. Od 2016. angažovan je kao predavač na Doktorskim studijama pri Univerzitetu u Beogradu na dva studijska programa (Biomedicinsko inženjerstvo i tehnologije i Inteligentni sistemi). Učestvovao je kao istraživač / naučni konsultant na sledećim nacionalnim i međunarodnim projektima: FP7-ICT-2007-224051 projekat TREMOR (“An ambulatory BCI-driven tremor suppression system based on functional electrical stimulation”), projekat Ministarstva prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije, 175016 (“Efekti asistivnih sistema u neurorehabilitaciji: oporavak senzorno-motornih funkcija”), COST Action TD1006 (“European Network on Robotics for NeuroRehabilitation”), "Effects of physical activity on brain ageing", (finansiranje: Juho Vainio Foundation, Helsinki Finska), "REMAP - Restore motor function in ALS through robotic arm exoskeleton and brain computer interface ", (finansiranje: Innovation Fund Denmark), "NEUROMOD: device for closed-loop stimulation during sleep for improvement of memory consolidation",(finansiranje: ELKARTEK programme of the Basque Government) i sledećim projektima Fatronik-TECNALIA fondacije: "FESAPP: Functional Electrical Stimulation Applications", "ELCODE: Smart Active Transdermal Patches for Drug Administration", "ARMASSIST: Low-cost assistive robot for at home rehabilitation of upper limbs in people with neuromuscular disability". Autor je na preko 60 publikacija u međunarodnim časopisima, knjigama i konferencijama. Recenzent je više međunarodnih naučnih časopisa kao i recenzent-urednik časopisa Frontiers in Human Neuroscience Journal, specijalizovane sekcije: Brain - Computer Interfaces.

Rezime

Dizartrija je motorni poremećaj govora koji kod odraslih osoba nastaje kao posledica stečenih neuroloških obolјenja. Ova oboljenja dovode do paralize, usporenosti, slabosti, nepreciznosti i nekoordinisanosti pokreta govorne muskulature. Kao takva, dizartrija uključuje patologiju na nivou respiracije, fonacije, rezonancije, artikulacije i prozodije. Razumljivost govorne produkcije kod osoba sa dizartrijom može biti narušena u manjem ili većem stepenu, a može da se javi i potpuna nemogućnost govora (anartrija). Bez obzira na stepen oštećenja, poremećaji na nivou glasa, govora i komunikacije su uvek prisutni. Pojedine osobe sa dizartrijom, nakon tretmana uspevaju da poboljšaju svoje komunikacione sposobnosti, dok se kod nekih trajno zadržavaju poteškoće. Kada klasični logopedski tretmani više ne daju rezultate, potrebno je primeniti metode augmentativne i alternativne komunikacije. Primena jednostavne i visoke tehnologije kod osoba sa dizartrijom pruža im znatno veće mogućnosti za ostvarivanje komunikacije, kako u akutnoj fazi, tako i kasnije. U akutnoj fazi, najčešće u bolničkim uslovima, primena jednostavne tehnologije se pokazala kao veoma korisno sredstvo u komunikaciji kod osoba sa lakšim i težim oblicima dizartrije. Uz pomoć posebno prilagođenih komunikacionih tabli, osoba koja je najčešće nerazumljiva za okruženje, može da zahteva pomoć lekara, da ukaže na bol u određenim delovima tela i da izrazi osećanja i potrebe. Vremenom, ove osobe postaju samostalnije i vraćaju se svakodnevnim životnim aktivnostima. Njihove kognitivne sposobnosti često ostaju očuvane, kao i sposobnost čitanja, ali govor može još dugo da bude nerazumljiv, naročito nepoznatim komunikacionim partenerima. U tom slučaju je potrebno da se obezbedi i prilagodi asistivna tehnologija za komunikaciju koja će biti uvek dostupna, laka za upotrebu i koja obezbeđuje razumljiv govorni autput, a može da se primenjuje u različitim situacijama. Danas pored velikog broja uređaja visoke asistivne tehnologije za komunikaciju postoje i aplikacije za mobilne telefone, koje je lako napraviti i prilagoditi potrebama svake osobe pojedinačno, a koje obezbeđuju dopunu ili zamenu za prirodnu govornu produkciju.


Biografija

Ivana Arsenić (1983) je docent na Fakultetu za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, Univerziteta u Beogradu. Zvanje doktor nauka logopedije stekla je 2019. godine, a u zvanje docenta, za užu naučnu oblast Poremećaji komunikacije u logopediji, birana je 2020. godine. U međuvremenu je završila specijalističke akademske studije na Fakultetu političkih nauka, na smeru Socijalna rehabilitacija. Na Fakultetu za specijalnu edukaciju i rahabilitaciju počela je da radi 2008. godine. Do sada je izvodila vežbe na predmetima osnovnih i master akademskih studija među kojima su i Augmentativna i alternativna komunikacija, Asistivne tehnologije u komunikaciji i Primena augmentativne i alternativne komunikacije kod osoba sa poremećajima komunikacije. Trenutno je angažovana na realizaciji projekta Ministarstva prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije pod nazivom ,,Evalucija tretmana stečenih poremećaja govora i jezika“. Izlagala je saopštenja na naučnim i stručnim skupovima i objavila radove u naučnim časopisima i tematskim zbornicima u zemlji i inostranstvu. Pohađala je edukacije i seminare iz oblasti patologije govora, jezika i komunikacije, kao i iz oblasti augmentativne i alternativne komunikacije i asistivne tehnologije u komunikaciji.

Rezime

Okolnosti koje su se desile u celom svetu u poslednjih par meseci ukazale su na potrebu podizanja kompetencija stručnjaka koji rade sa decom sa smetnjama u razvoju, u oblasti primene interneta i IKT za izradu digitalnih didaktičkih materijala i rad online. Treću godinu za redom MPRN vrši obuku nastavnika pod nazivom „Digitalna učionica“ u okviru koje se nastavnici obučavaju za korišćenje LMS sistema, izradu digitalnih materijala pomoću različitih alatki. Ova obuka ove godine obuhvatila je i nastavnike koji rade sa decom sa smetnjama u razvoju škola i dobijaju u potpunosti istu obuku kao i nastavnici koji svoju nastavu realizuju po redovnom planu i programu. Nastavnici koji rade u školama za decu sa smetnjama u razvoju, nastavu realizuju po individualnim obrazovnim planovima koji podrazumevaju prilagođavanje nastavnog plana i programa svakom detetu ponaosob. Ovakav vid nastave zahteva nastavna sredstva koja su prilagođena individualim snagama deteta. Online nastava kod dece sa smetnjama u razvoju je veoma kompleksna – ukoliko u grupi imate jedno dete sa poteškoćama vida, a drugo sa poteškoćama sluha, ne može se koristiti isti didaktički materijal. Trebalo bi sagledati i materijalne mogućnosti roditelja, kako i njihove digitalne kompetencije. Ne možemo očekivati da roditelji kod kuće imaju baš određenu tehnologiju (bez obzira da li je u pitanju AT ili određeni softver). Početak rešenja ovog problema je u obuci nastavnika koji rade sa decom sa smetnjama u razvoju za izradu digitalnih didaktičkih materijala I to na aplikacijama na mobilnih telefonima. Mobilni telefoni koji rade na Android platformi su veoma rasprostranjeni zbog svoje pristupačnosti I velikog broja besplatnih edukativnih aplikacija. I zbog toga su mobilni telefoni budućnost u radu sa decom sa smetnjama u razvoju, kako u učionici, tako I van nje. Ključne reči: mobilni telefoni, digitalni didaktički materijali, mobilne aplikacije


Biografija

Sanja Denić, dipl. defektolog rehabilitator-somatoped, od 2009. godine je zaposlena u O.Š. “Miodrag Matić”. U svakodnevnom radu sa decom primenjuje IKT kako bi ih osposobila za samostalan rad na kompjuteru i samostalno organizovanje slobodnog vremena. Koautor knjige “Obrazovanjem do digitalne inkluzije dece sa višestrukim smetnjama u razvoju”, radila je na izradi idejnih rešenja za 3 open source Android aplikacije namenjene istoj populaciji – Gelp, Učko i Znak Pitanja, autor je niza članaka na temu korišćenja i prilagođavanja IKT u radu sa decom sa smetnjama u razvoju. Realizotor 2 seminara od nacionalnog interesa na temi digitalizacije obrazovnog procesa.

Rezime

Cboard je aplikacija za augmentativnu alternativnu komunikaciju (AAK) ili potpomognutu komunikaciju (PK) kojoj se može pristupiti putem interneta ili na Android tabletima i mobilnim telefonima. Dizajnirana je za decu i odrasle sa govornim i jezičkim teškoćama kako bi im olakšala komunikaciju uz pomoć slika/simbola i pretvaranja teksta u govor (text to speech). To je aplikacija otvorenog koda i dostupna je na 33 jezika. Zahvaljujući Unicefovom projektu „ Za svako dete: Glas, Korišćenje tehnologije 21. veka za promociju komunikacije, obrazovanja i socijalne inkluzije male dece sa smetnjama u razvoju i invaliditetom”, Cboard je dostupan i na srpskom jeziku na oba pisma (ćirilićnom i latiničnom), kao i na hrvatskom i crnogorskom jeziku. Ovi jezici koriste Alfanum- ov TTS. Aplikacija se može koristiti i offline nakon što je instalirana i podešena za novog korisnika. Cboard ima pristup globalnoj bazi koja sadrži preko 20000 simbola, među kojima se nalaze i prilagođeni setovi simbola za Srbiju (841simbol). Aplikacija je intuitivna i vrlo jednostavna za korišćenje, sa mnogobrojnim mogućnostima prilagođavanja konkretnim potrebama deteta (muški/ženski glas kao govorni izlaz, visina tona, brzina govora, veličina fonta kao i pozicija natpisa na simbolima, veličina kartice, izbor boja, izbor simbola, uvoz fotografija). Broj tabli za komunikaciju kao i broj polja (pločica ili kartica) na pojedinačnim tablama zavise od komunikacijskih potreba korisnika i mogu se kretati od samo par simbola na jednoj tabli, do mnoštva tabli sa stotinama simbola za korišćenje u različitim kontekstima. Takođe, table se mogu menjati, dopunjavati, objavljivati, preuzimati i prilagođavati što značajno olakšava rad i roditeljima i stručnjacima. Komunikacijske table kreirane u okviru ove aplikacije se mogu štampati i postati dopunsko niskotehnološko sredstvo za komunikaciju. U pilot fazi projekta, Cboard se koristio kao deo rutinske intervencije edukovanih stručnjaka čiji je cilj bio poboljšanje komunikacijskih sposobnosti deteta, a komunikator je bio integrisan u detetovo životno okruženje – pretežno kod kuće i u predškolskoj ustanovi. Bilo je uključeno ukupno 125 dece, uzrasta od 3 do 12 godina (po 50 iz Srbije i Hrvatske i 25 dece iz Crne Gore) i njihovih roditelja, kao i preko 70 stručnjaka - vaspitača, logopeda, psihologa, lekara i defektologa. Za praćenje napredovanja korišćen je upitnik za procenu psihosocijalnog uticaja asistivne tehnologije na pojedinca koji je koristi (Psychosocial Impact of Assistive Devices Scale -PIADS). Ovaj instrument primenjen je nakon 3. i nakon 6. meseca korišćenja Cboard-a, a preliminarni rezultati pokazuju napredak u svim posmatranim domenima.


Biografija

Mirjana Lazor (1963) je školski pedagog u ŠOSO “Milan Petrović“ sa domom učenika u Novom Sadu. Posvećena je razvoju inkluzivnog obrazovanja i širenju znanja o načinima korišćenja IKT i asistivnih tehnologija u obrazovnom okruženju. Autorka je (ili koautorka) brojnih priručnika i vodiča za nastavnike: Priručnik za rad sa decom sa smetnjama u razvoju (NSHC,2008); Škola na kvadrat - model povezivanja specijalnih i redovnih škola u Srbiji, (SCh 2010); Asistivna tehnologija u školi (ŠOSO, 2012); Uputstvo za izradu nastavnih materijala u skladu sa principom univerzalnog dizajna (SIPRU,2016); Katalog asistivne tehnologije ( MPNTR RS, 2017); Remote special education during crisis:Covid 19 as a case study (SLIBNU, 2020); Guidelines for providing open and distance learning to students with disabilities during school closures: Enhancing Inclusive Learning under COVID-19 (SLIBNU, 2020). Takođe, kreatorka je i voditeljka klasičnih i onlajn seminara za stručno usavršavanje zaposlenih u obrazovanju počev od 2006. godine: Deca sa smetnjama u razvoju i preporuke za rad sa njima; Asistivna tehnologija-primena u školi; IPP i IOP; Praktične metode rada u inkluzivnom kontekstu; Specijalna škola kao Servisni centar; Multimediji u inkluzivnom obrazovanju.
Zagovarajući i unapređujući inkluzivno obrazovanje, stvara uslove za kvalitetno obrazovanje za svu decu, posebno za decu sa smetnjama u razvoju. Pre 12 godina pokrenula je školski portal za e-učenje “Milanče”, sa ciljem povećanja dostupnosti obrazovanja za decu koja iz bilo kog razloga ne pohađaju školu. Poslednjih godinu dana, koordinatorka je UNICEF-ovog projekta „Za svako dete: Glas“ Korišćenje tehnologije 21. veka za promociju komunikacije, obrazovanja i socijalne inkluzije male dece sa smetnjama u razvoju i invaliditetom.
Dobitnica je značajnih nagrada i priznanja u Srbiji - Nagrada Pokrajinskog sekretarijata za obrazovanje „dr Đorđe Natošević“ (2013) ali i svetu - Certifikati za inovativnu praksu u oblastima: Inkluzivno obrazovanje i IKT (2016.) i Život u zajednici i politička participacija osoba sa invaliditetom (2019.) na globalnim Konferencijama ZERO Projekta u Beču.

Rezime

Primena naprednih govornih algoritama olakšava svakodnevnu komunikaciju lica koja ne vide (ali čuju), ne čuju (ali vide) ili ne govore, pruža bolju informisanost, pun pristup obrazovnom sistemu i integraciju u aktuelne društvene tokove. Tehnologija automatskog prepoznavanja govora (engl. Automatic Speech Recognition, ASR) omogućava diktiranje teksta s tačnošću od preko 95% na rečnicima od više stotina hiljada reči, u zavisnosti od odabranog domena komunikacije. Ova vrsta tehnologije u stanju je da kombinuje audio i video signale, informacije o tome šta je rečeno, ali i načinu na koji je nešto izgovoreno (emotivno stanje govornika). Savremeni sistemi obezbeđuju pouzdano prepoznavanje čak i u uslovima povišenog nivoa pozadinske buke, nezavisno od karakteristika glasa, starosti i pola govornika. S druge strane, sinteza govora na osnovu teksta (engl. Text-to-Speech, TTS) predstavlja tehnologiju uz pomoć koje računari pisani tekst pretvaraju u ljudski govor. Jedan od osnovnih nedostataka većine savremenih TTS sistema jeste činjenica da sistemi za sintezu govora uglavnom koriste jedan isti glas u različitim domenima primene i proizvode govor u samo jednom stilu. Poslednja istraživanja u ovoj oblasti omogućavaju kreiranje glasova primenom male količine (svega nekoliko sekundi) govornog materijala, kao i korišćenjem materijala amaterskih govornika. Značajni pomaci napravljeni su i u domenu ekspresivne sinteze, koja omogućava sistemu da generiše govor jednim glasom u više različitih stilova. Obe navedene tehnologije u kombinaciji jedna s drugom doprinose obrazovanju na maternjem jeziku osoba sa invaliditetom, pružajući im mogućnost korišćenja mobilnih telefona, računara, tableta i drugih uređaja u sistemima pametnih kuća primenom jednostavnih glasovnih komandi, poboljšavaju prirodnost komunikacije čoveka i mašine, a mogu se uspešno primeniti i u okviru različitih terapeutskih aktivnosti, kao što je, primera radi, terapija cerebralne paralize. Danas je u upotrebi veći broj govornih aplikacija na srpskom jeziku, poput aplikacije govornog asistenta, čitača ekrana, govornih automata i audio-biblioteka, kao i sistema za ozvučavanje sajtova i titlovanje TV emisija.


Biografija

Branislav Popović (1985) je viši naučni saradnik Fakulteta tehničkih nauka u Novom Sadu, konsultant, razvojni programer i predavač, angažovan u sklopu većeg broja istraživačkih projekata u oblasti naprednih govornih tehnologija, obrade govora i slike, interakcije čovek-mašina, algoritama dubokog učenja i veštačke inteligencije. Kao istraživač, razvojni programer i konsultant, angažovan je u razvoju sistema za automatsko prepoznavanje govora na srpskom i drugim južnoslovenskim jezicima i aplikacije govornog asistenta na srpskom jeziku, gde je kao šef tima nagrađen na konkursu za najbolju inovativnu ideju za novi proizvod ili uslugu, povodom 150 godina Saveza inženjera i tehničara Srbije. U svojstvu glavnog programera i istraživačkog konsultanta doprineo je razvoju prvog visoko kvalitetnog sintetizatora govora za hebrejski jezik. Rukovodilac je projektnih aktivnosti na projektima tehnološkog razvoja. Delom radnog vremena angažovan je kao vanredni profesor Alfa BK univerziteta i prodekan za umetnički i naučno-istraživački rad Akademije umetnosti u Beogradu. Osnivač je i vlasnik agencije za računarsko programiranje Code85. U oblasti interesovanja ubrajaju se kontinualno prepoznavanje i sinteza govora, prepoznavanje i pretraga slika, prepoznavanje govornika, segmentacija govora, prepoznavanje emocija i drugi sistemi interakcije čovek-mašina. Objavio je veći broj naučnih radova u časopisima i zbornicima međunarodnih konferencija, međunarodno primenjenih tehničkih rešenja i patenata. Član je programskih odbora jednog broja domaćih i međunarodnih konferencija i recenzent većeg broja naučnih časopisa. Redovni je član Centra izuzetnih vrednosti CEVAS, grupe za akustiku i govorne tehnologije. Član je IEEE društva za računarsku inteligenciju, IEEE društva za računarske nauke i srpskog društva za veštačku inteligenciju (Serbian AI Society).

Rezime

For several decades, research in developmental cognitive science has focused on mapping out developmental trajectories of cognitive abilities, such as learning, attention, executive functions, memory etc., with the aim to determine at what age children display a certain cognitive ability. However, recent trends emphasize the need to expand this research programme and shift the focus from the question of when children are able to learn, to understanding under which conditions they are more likely to learn. This motivated a new line of research aiming to systematically investigate how different aspects of learning situation may affect the learning process and its outcomes. These studies are important as they enable us to identify and promote learning contexts that support better learning outcomes. Recent technological advances in research methods had a key role in the success of these studies. New techniques, such as an automated eye-tracking, enabled significant progress in the area of cognitive development, especially in our understanding of early cognitive development. Eye-tracking is a non-invasive technology with minimal response requirements from participants, which is particularly important given the limited language and motor abilities of young children. Children’s looking patterns can provide insights into their language comprehension, attention abilities, cognitive control etc. To illustrate the ways in which eye-tracking studies contribute to our understanding of learning across development, in this talk I will present a set of eye-tracking studies we conducted to examine how different aspects of the learning situation shape the learning process in young children and in adults. In addition, I will illustrate how gaze-contingent eye-tracking can be used to design interactive tasks in which young children, instead of being passive recipients, can engage exploration and curiosity and have an active role in creating their own learning experiences, which can lead to better learning outcomes.


Biografija

Dr Jelena Sučević - I’m a Postdoctoral Researcher at the Department of Experimental Psychology at the University of Oxford. After obtaining my diploma and master degree from the University of Belgrade, I completed doctoral studies at the University of Oxford. I was a visiting researcher at the Harvard Medical School and University of Zurich. My research focuses on the development of core cognitive abilities, such as learning, memory and attention. I’m particularly interested in investigating the impact of learning context on acquisition and generalization of knowledge across the lifespan. My research combines behavioural and neuroimaging methods, and neural network modelling approach. I’m passionate about translational aspects of scientific discoveries and making science open and accessible to the society.

Rezime

Applying different modalities in understanding the reading process in children could give us the opportunity to better understand certainly one of the most important cognitive processes. Reading and learning arise in the interaction of the linguistic and visual systems during the development of an individual. Using sensor technologies which could measure physiological parameters as a result of the interaction of cognitive and visual system could give us more insights especially in developmental differences in children. One of the perspectives on reading is to understand the contribution of different modalities and combinations of modalities in the process of reading text on a white vs colour overlay and background. There is a lot of discussions in previous literature about the colour influence on the reading, especially on children with and without dyslexia. Also, we can find that the use of colours can enhance the reading of children with dyslexia. Previous researches indicated that there is a scale of different measures that could explain developmental characteristics in the reading process in children, as one of the most important cognitive processes. The developmental aspect could be observed through the comparison of physiological parameters during the reading in white versus coloured overlay and background. Developing the sensor hub for measurement of physiological parameters during the reading will give us more assess to developmental differences. Using EEG, heart rate, eye tracking, and EDA signals we could assess the differences regarding sex, good or bad, dyslexic, or normal reading abilities of an individual.


Biografija

Tamara Jakovljević (1989) is a Ph.D. candidate at the International Postgraduate School Jožef Stefan in Ljubljana, as a scholar of the AD Futura Fund of the Republic of Slovenia. Her doctoral dissertation is multidisciplinary research in the field of sensory technologies, dedicated to the development of the sensor-hub for detection of the color influence on reading in children with reading difficulties, such as dyslexia. The team consists of mentors from the Faculty of Philosophy, Electrical Engineering, and Medicine at the University of Belgrade. For more than eight years she is engaged in the field of media as an editor of tv serials which promotes innovation, startup ecosystems, and entrepreneurship on the Radio Television of Serbia. In parallel with her studies, she is involved in projects of market researches and business transformation with the support of Frontech Solutions Inc. and SWISS IPG Partners Group. During the Covid19 pandemic, she joined the Doctors for Doctors initiative as a team member, responsible for the organization and business development. She is one of the co-founders of the startup BabyFm in the field of sensor technologies and Health-tech solutions within the Immagine IF program in cooperation with the Science-Technology Park Belgrade.

Rezime

U pripremi


Biografija

Nikola Krstić - Direktor kompanija Anoris Technology i Geniusful. StartUp karijeru započeo sa 17 godina sa projektom Pametna rukavica za slepe - Anora, koji ovih dana konačno izlazi na tržište.

Rukavica za slepe je multifunkcionalni uredjaj cija je osnovna namena da pomogne slepima u lakšem obavljanju svakodnevnih aktivnosti,sa preko 10 funkcija na klik samo jednog dugmeta kao što su orijentacija u prostoru, detekcija boja, novčanica, svetlosti, objekata i mnoge druge. Projekat je podržan od strane Inovacionog fonda Republike Srbije.

Rezime

Značajan broj pacijenata nakon moždanog udara (40%) ima afaziju. U terapiji afazija se zbog heterogenosti jezičkih oštećenja, primenjuje individualan pristup. Na osnovu početne dijagnostike određuje se vrsta i oblik terapije. Aplikacije zasnovane na smart uređajima omogućavaju dinamičnu i intenzivnu prezentacije stimulusa. Cilj ove studije bio je da se uporede efekti klasične terapije sa terapijom zasnovanom na aplikaciji za smart uređaje. Uzorak je činilo 13 ispitanika, kod kojih je u cross over dizajnu primenjena smart aplikacija (A) i konzervativni tretman (B). Procena jezičkih sposobnosti izvršena je BDAE testom (Boston Diagnostic Aphasia Examination). Smart aplikacija se sastojala iz zadataka za stimulaciju produkcije i razumevanja usmenog i pisanog jezika. Rezultati su pokazali da su ispitanici sa težim oblikom afazije imali značajno poboljšanje u pogledu razumevanja naloga nakon terapije (A), dok su ispitanici sa lakšim oblikom afazije imali značajne razlike u oblasti produkcije i razumevanja. Ispitanici nisu imali značajno poboljšanje nakon terapije B. Zaključeno je da terapija zasnovana na aplikaciji za smart uređaje može da doprinese boljem oporavku razumevanja naloga kod afazije težeg stepena, i boljem oporavku razumevanja i produkcije kod lakših oblika afazije, u odnosu na klasičnu terapiju.


Biografija

Tanja Milovanović (1988) je klinički logoped afaziolog na Klinici za rehabilitaciju "Dr Miroslav Zotović", u Beograd. Na fakultetu za Specijalnu Edukaciju i Rehabilitaciju je doktorand na odseku za logopediju. Učestvuje u projektima u oblasti unapređenja dijagnostičkih i terapijskih procedura govorno-jezičkih i konunikativnih sposobnosti, kod osoba nakon moždanog oštećenja. Aktivno učestvuje na kongresima u oblasti neurološke rehabilitacije, objavila je naučne radove u časopisima i zbornicima međunarodnih konferencija. Član je Udruženja Logopeda Srbije, Društva Defektologa Srbije, i član Srpskog Udruženja za Neurorehabilitaciju. U oblasti interesovanja ubraja govorno- jezičke i komunikativne sposobnosti kod osoba nakon moždanog oštećenja, korišćenje savremene tehnologije u rehabilitaciji komunikativnih veština, kao i istraživačko interesovanje određivanja prediktora uspešne rehabilitacije.
Druga nacionalna konferencija ASTEK sa međunarodnim učešćem

Tehnologija u podsticaju psihomotornog razvoja dece i kvaliteta života osoba sa invaliditetom

  • 05. novembar 2020.
  • +381 (11) 3079-582, astek@pmplus.rs